عبور از تحریم های فناورانه؛
رونمایی از 2 کاتالیست استراتژیک صنعت نفت و گاز
پی اچ پی و جی کوئری: دو محصول راهبردی در عرصه کاتالیست های مورد استفاده در صنایع نفت، گاز و پتروشیمی شامل کاتالیست شیفت دما بالای بدون کروم و کاتالیست شیفت دما متوسط پرده برداری شد.
به گزارش پی اچ پی و جی کوئری به نقل از مهر، بامداد امروز از دو محصول راهبردی در صنعت نفت، گاز و پتروشیمی با عنوان «کاتالیست شیفت دما بالای بدون کروم» و «کاتالیست شیفت دما متوسط» در شرکت دانش بنیان توسعه صنایع نفت و گاز سرو پرده برداری شد.
این دو محصول حاصل تمرکز بر یکی از نیازهای مهم صنعت گاز و فرآیندهای تولید هیدروژن و گاز سنتز است؛ جایی که کاتالیست نقش مستقیمی در تبدیل مونوکسیدکربن و تنظیم ترکیب گاز برای مراحل بعدی فرایند دارد.
در فرایند Water-Gas Shift، مونوکسیدکربن موجود در گاز با بخار آب واکنش داده و به هیدروژن و دی اکسیدکربن تبدیل می شود. به این ترتیب، ضمن کاهش CO، مقدار هیدروژن مورد نیاز فرایند افزایش می یابد. کاتالیست های شیفت دما بالا و متوسط، بسته به طراحی فرایند و شرایط عملیاتی، در واحدهای تولید هیدروژن، آمونیاک، متانول، گاز سنتز و برخی فرآیندهای پالایشگاهی و پتروشیمیایی مورد استفاده قرار می گیرند.
بدین سبب کیفیت و عملکرد این کاتالیست ها تنها یک مبحث آزمایشگاهی نیست؛ بلکه مستقیماً با راندمان فرایند، مصرف انرژی، کیفیت گاز خروجی، پایداری عملیاتی و هزینه تمام شده محصول نهائی ارتباط دارد.
اهمیت کاتالیست شیفت دمای بالای بدون کروم
یکی از خصوصیت های مهم محصول نخست، حذف کروم از فرمولاسیون کاتالیست شیفت دما بالا است. در نسل های متداول کاتالیست های HTS، ترکیبات مبتنی بر آهن و اکسیدهای تقویت کننده مورد استفاده قرار می گیرند و در تعدادی فرمولاسیون های سنتی، کروم هم به عنوان پروموتر حضور دارد. توسعه یک کاتالیست HTS بدون کروم، از منظر فناوری کاتالیست اهمیت ویژه ای دارد؛ چونکه امکان حرکت بسمت فرمولاسیون هایی با ریسک محیط زیست کمتر، مدیریت ساده تر مواد مصرف شده و کاهش وابستگی به ترکیبات کروم دار را فراهم می آورد.
البته ارزیابی نهائی هر کاتالیست باید بر مبنای داده های عملکردی حقیقی شامل فعالیت، پایداری، افت فشار، مقاومت مکانیکی، رفتار حرارتی و عملکرد در وضعیت صنعتی صورت گیرد.
دستاورد دوم؛ کاتالیست شیفت دما متوسط
محصول دوم، کاتالیست شیفت دما متوسط است که برای شرایطی طراحی شده که کنترل دقیق میزان CO و افزایش راندمان تبدیل در محدوده دمایی میانی اهمیت دارد. توسعه هم زمان این دو کاتالیست به صنعت اجازه می دهد بخشی از زنجیره فناوری کاتالیستی واحدهای تولید گاز سنتز و هیدروژن را با اتکا به دانش و توان ساخت داخل تأمین کند.
صرفه جویی ارزی؛ فراتر از جایگزینی یک محصول وارداتی
اهمیت اقتصادی این موفقیت فقط در قیمت خرید خود کاتالیست خلاصه نمی گردد. هر واحد صنعتی که از یک کاتالیست بومی با عملکرد قابل قبول استفاده می نماید، علاوه بر کاهش نیاز به واردات، می تواند از مزایایی همچون کاهش هزینه های تأمین، کوتاه شدن زنجیره تأمین، کاهش ریسک تحریم و محدودیت های وارداتی، دسترسی سریع تر به خدمات فنی و امکان تأمین قطعات و شارژهای جایگزین بهره مند شود.
از سوی دیگر، در کاتالیست هایی که در مقیاس چندین تن در واحدهای صنعتی مصرف می شوند، بومی سازی می تواند در طول عمر واحد، ارزش اقتصادی قابل توجهی ایجاد نماید. بدین سبب این پروژه را باید بخشی از یک زنجیره بزرگ تر یعنی بومی سازی دانش، مواد اولیه، فرایند ساخت، کنترل کیفیت و خدمات فنی کاتالیست دانست.
امروز کاتالیست ها از مهم ترین اجزای راهبردی صنایع نفت، گاز و پتروشیمی محسوب می شوند. توقف یا محدودیت تأمین یک کاتالیست خاص می تواند در تعدادی واحدها به پایین آمدن ظرفیت تولید یا رشد هزینه های عملیاتی منجر شود. بدین سبب توسعه کاتالیست های داخلی فقط یک پروژه تحقیقاتی نیست؛ بلکه بخشی از امنیت زنجیره تأمین صنعت بحساب می آید.
در این پروژه کوشش شده تا دانش طراحی و ساخت کاتالیست از مرحله آزمایشگاهی بسمت محصول صنعتی قابل اتکا حرکت داده شود؛ محصولی که بتواند در کنار تأمین نیاز داخلی، در آینده ظرفیت حضور در بازارهای منطقه ای را هم داشته باشد.
بهبود عملکرد فرایند و کاهش اثرات زیست محیطی
توسعه کاتالیست های جدید باید هم زمان دو هدف را دنبال کند: بهبود عملکرد فرایند و کاهش اثرات محیط زیست. کاهش یا حذف ترکیبات کروم دار در کاتالیست HTS می تواند از منظر مدیریت مواد اولیه، تولید، حمل و نقل و در نهایت مدیریت کاتالیست مصرف شده، یک گام مثبت باشد. از طرف دیگر، افزایش راندمان واکنش شیفت می تواند به بهینه تر شدن فرایند تولید هیدروژن و گاز سنتز کمک نماید و در صورت رسیدن به عملکرد مطلوب صنعتی، زمینه کاهش مصرف انرژی و کاهش شدت انتشار آلاینده ها به ازای واحد محصول را فراهم آورد.
بومی سازی کاتالیست ها و تقویت اقتصاد ملی
شاید در نگاه اول کاتالیست یک محصول کاملا صنعتی به نظر برسد و ارتباط آن با زندگی مردم چندان آشکار نباشد؛ اما حقیقت اینست که خیلی از محصولات مورد استفاده مردم، از زنجیره های صنعتی وابسته به کاتالیست عبور می کنند. هیدروژن، آمونیاک، متانول و خیلی از مواد شیمیایی پایه، در زنجیره تولید صنایع مختلف حضور دارند. بدین سبب هر اقدامی که سبب کاهش هزینه تولید، افزایش پایداری واحدهای صنعتی، کاهش وابستگی خارجی و افزایش امنیت تأمین محصولات راهبردی شود، در نهایت می تواند به تقویت اقتصاد ملی و کاهش هزینه های زنجیره تولید منجر شود.
کاتالیست شاید در حجم یک واحد صنعتی سهم کوچکی داشته باشد، اما در عملکرد همان واحد، نقشی بسیار بزرگ ایفا می کند. امروز با رونمایی از کاتالیست شیفت دما بالای بدون کروم و کاتالیست شیفت دما متوسط، یک گام دیگر در راه خودکفایی فناورانه، کاهش وابستگی ارزی، ارتقاء راندمان و گسترش فناوری های پاک تر در صنعت کشور برداشته شده است.
این محصولات را می توان نمونه ای از پیوند موفق دانش تخصصی، پژوهش و توسعه و نیاز حقیقی صنعت دانست؛ مسیری که ادامه آن می تواند کشور را در عرصه کاتالیست های پیشرفته، نه فقط خودکفا، بلکه در آینده به یک بازیگر منطقه ای تبدیل کند.
منبع: php-jquery.ir
این مطلب را می پسندید؟
(1)
(0)
تازه ترین مطالب مرتبط
نظرات بینندگان در مورد این مطلب