در ششمین دورهمی شبکه زیست بوم خلاق، فعالان این حوزه از دغدغه هایشان سخن گفتند و خواستار حمایت های بیشتر، رفع موانع ارتباطی و زیرساختی و تدوین یک قانون مادر در حوزه صنایع خلاق در مجلس شدند.
به گزارش پی اچ پی و جی کوئری به نقل از مهر، ششمین دورهمی شبکه زیست بوم خلاق شب گذشته به میزبانی مجموعه خلاق و نوآور پرگار و با حضور معاون ستاد فناوری های نرم و صنایع خلاق معاونت علمی، فناوری و اقتصاد دانش بنیان ریاست جمهوری انجام شد.
در این جلسه، نفیسه شاهی نوری مدیر خانه خلاق ایلسا با واکاوی مسیر پرچالش ایجاد زیست بوم های خلاق در کشور، نسبت به نگاههای معاونت علمی و فناوری ریاست جمهوری در پشتیبانی از شرکت های خلاق و تخصیص بودجه ها انتقاد نمود.
تفاوت فاحش پشتیبانی از شرکت های دانش بنیان و خلاق
شاهی نوری در تشریح وضعیت سالهای اخیر زیست بوم های خلاق اظهار داشت: دغدغه اصلی کنشگران این حوزه همواره تبعیض در حمایت ها بوده است؛ چونکه شرکت های دانش بنیان از قوانین حمایتی مشخصی بهره مند می شوند، اما شرکت های خلاق در حوزه های بیمه، مالیات، زیرساخت های اداری و حضور در نمایشگاه ها همچنان با مشکلات عدیده ای مواجهند.
مدیر خانه خلاق ایلسا اظهار داشت: آن چه امروز در زیست بوم شاهد آن هستند، نتیجه هم افزایی کنشگران این حوزه برای بقاست و این مجموعه نه به واسطه حمایت های دولتی، که تنها با تاکید بر توان داخلی خود درحال فعالیت و بقا است.
نقد تخصیص ناعادلانه بودجه و مدلهای حمایتی
وی با انتقاد صریح از نحوه حمایت های دولتی اظهار داشت: معاونت علمی در خیلی از موارد بجای پشتیبانی از خانه های خلاق و بخش خصوصی، تمرکز خودرا بر تقویت فضاهای دولتی و حاکمیتی قرار داده است.
وی همینطور ضمن اشاره به پدیده ایجاد خانه های خلاق حبابی اظهار داشت: برخی مجموعه ها صرفا با هدف جذب تسهیلات شکل گرفته اند و در همین حال، مجموعه های فعال و باسابقه مانند مجموعه تحت مدیریت او، از سال ۱۳۹۹ تاکنون هیچ نوع حمایت مالی از معاونت دریافت نکرده اند.
فرایندهای مدیریتی معیوب و فقدان نگاه تخصصی
شاهی نوری در بخش دیگری از سخنان خود به ناکامی در تصویب قوانین حمایتی و ضعف در فرایندهای مدیریتی اشاره نمود و اظهار داشت: طرح قانون صنایع خلاق در مجلس عنوان شد، اما هیچگاه به مرحله تصویب نرسید.
وی همینطور از تغییرات مداوم و غیرتخصصی دبیران در اکوسیستم صنایع خلاق انتقاد نمود و اظهار داشت: انتصاب افرادی بدون پیشینه مرتبط در حوزه هایی مانند استارتاپ ها، نشان دهنده نبود نگاه تخصصی در تصمیم گیری های کلان معاونت علمی است.
هشدار نسبت به «استعمار فرهنگی» به دنبال غفلت از صنایع خلاق
در ادامه نشست ششمین دورهمی شبکه زیست بوم خلاق، خاتون شهبازی، دبیر حوزه مد و لباس بریکس و مدیرعامل شرکت چیامد، به تحلیل چالش های پیش روی صنایع خلاق و دستاوردهای ناشی از سیاستگذاری های فعلی پرداخت و نسبت به خطرات احتمالی ناشی از بی توجهی به هویت فرهنگی گوشزد نمود.
نقد تمرکز بر حوزه های خدمات محور و غفلت از محصول محوری
شهبازی با انتقاد از رویکرد فعلی حاکمیت در تخصیص سرمایه، اظهار داشت: تمرکز صرف بر حوزه هایی نظیر گیم، پویانمایی و خدمات دیجیتال، نگاهی است که باآنکه از نظر اقتصادی جذاب به نظر می آید، اما باید با نگاهی کلان تر همراه شود. وی افزود که برعکس مدلهای خدماتی که با ریسک های لجستیکی و ضررهای احتمالی همراه هستند، مزیت رقابتی اصلی کشور در تولید «محصول» نهفته است.
وی ضمن اشاره به الگوهای موفق جهانی اظهار داشت: کشورهایی نظیر هند، دقیقاً با تأکید بر محصول و کالاهای ملموس، توانسته اند جایگاه اقتصادی خودرا تثبیت کنند؛ در حالیکه در ایران، توجه به محصولی که حامل فرهنگ و هویت است، همواره با چالش های مدیریتی روبرو بوده است.
انتقاد از معیارگذاری های غیرتخصصی و قیاس صنایع خلاق با استارتاپ ها
مدیرعامل شرکت چیامد با انتقاد از نحوه ارزیابی کسب وکارهای خلاق در اسناد بالادستی، گفت: حاکمیت درحال استفاده از فاکتورهای اشتباه برای سنجش ظرفیتهای فرهنگی است.
شهبازی با بیان این مطلب که صنایع خلاق، بخصوص حوزه مد و لباس، با پلت فرم های خدماتی و استارتاپ های «اپلیکیشن محور» قابل قیاس نیستند، اضافه کرد: ما با حاکمیتی صحبت می نماییم که در اسناد خود، خلاقیت را به معنای تولید محصول و حفظ هویت فرهنگی تعریف کرده است، اما در مرحله ارزیابی، از معیارهای کمی و غیرمرتبط استفاده می نماید.
هشدار درباره ی تهدید هویت ملی و استعمار فرهنگی
دبیر حوزه مد و لباس بریکس ضمن اشاره به وضعیت بحرانی این بخش، گوشزد نمود که بی توجهی به صنایع فرهنگی می تواند منتج به «استعمار فرهنگی» شود. برعکس تصور، دشمنان تنها به دنبال تصاحب خاک نیستند، بلکه هدف اصلی آنها تغییر سبک زندگی و از بین بردن هویت پوشش ایرانی است.
شهبازی ضمن اشاره به این که ۹۸ درصد از کنشگران این حوزه را زنان مدیریت می کنند، تاکید کرد: فشار اقتصادی و عدم حمایت های دولتی، منتج به تعدیل نیروی گسترده در این بخش شده است. در صورت تداوم این روند و در صورت رقیق شدن تحریمها، ورود برندهای خارجی و فرهنگ های بیگانه با سرعت بالایی صورت خواهد گرفت و اگر از پیش سفیران فرهنگی و متخصصان داخلی حمایت نشود، چیزی از هویت پوشش و وجهه زن ایرانی باقی نخواهد ماند.
ضرورت تشکیل «انجمن صنفی صنایع خلاق» برای رهایی از سیاستهای سلیقه ای دولتی
در ادامه نیز سجاد صالحی بنیانگذار شبکه زیست بوم مدیر شبکه زیست بوم خلاق CEN با واکاوی کارنامه کارهای این شبکه طی سالهای اخیر، بر ضرورت همبستگی بخشی ساختاری، ایجاد تشکل های مستقل صنفی در حوزه صنایع خلاق و پیگیری مطالبات قانونی این حوزه تاکید کرد.
کارنامه ۵ ساله شبکه خلاق و تمرکززدایی از رویدادها
وی ضمن اشاره به مسیر پرفرازونشیب اکوسیستم صنایع خلاق در طول چهار تا پنج سال قبل اظهار داشت: با وجود تمامی محدودیت ها، فشارها و بحران های پیش رو، اعضا و خانه های خلاق اجازه ندادند این مسیر متوقف شود و با تاکید بر ظرفیتهای درونی شبکه، هم افزایی خودرا حفظ کردند.
به گفته وی برگزاری موفقیت آمیز پنج دوره از این گردهمایی ها، منشا خیلی از عملیات های مشترک و تعاملات میان رشته ای در تمام کشور بوده است.
صالحی همینطور به برگزاری سه رویداد تخصصی پیشرفت سطح و جذب سرمایه استانی همچون رویداد «اینجا زمستان نیست» تحت عنوان ایران خلاق، رویداد «توران» در شاهرود و سمنان و مشارکت پررنگ شبکه سرمایه گذاران در «رینوتکس» تبریز اشاره نمود و آنرا گامی مهم در تمرکززدایی از پایتخت دانست.
وی اضافه کرد: در کنار این اقدامات اجرایی، تعاملات گسترده ای با جامعه دانشگاهی شکل گرفت که ثمره آن تدوین درس نامه ها و فراهم سازی مقدمات ورود رشته ها و سرفصل های تخصصی صنایع خلاق به نظام آموزش عالی کشور بوده است.
انحصار دولتی و گام نهائی برای ثبت انجمن صنفی صنایع خلاق
صالحی در ادامه سخنان خود به نقد پراکندگی نهادهای متولی پرداخت و ضمن اشاره به موازی کاری های گسترده میان وزارت خانه های فرهنگ و ارشاد اسلامی، صمت، کشور، تعاون، کار و رفاه اجتماعی، شورای عالی انقلاب فرهنگی و معاونت علمی و فناوری ریاست جمهوری اشاره کرد که تغییرات پی در پی مدیران و اِعمال سیاستهای سلیقه ای در دستگاههای دولتی، مانع از ایجاد یک حمایت پایدار و مانا برای این حوزه شده است.
وی راه حل بنیادین برای ممانعت از تمرکز قدرت و صیانت از منافع کارآفرینان را تأسیس «انجمن صنفی کارفرمایی صنایع خلاق» ذیل وزارت کار عنوان نمود و گفت: ادبیات این حوزه با تلاشهای شبانه روزی در وزارت کار نهادینه شده و الان پروسه ثبت آن با گرفتن مجوزهای لازم از خانه ها و شرکت های خلاق وارد مرحله نهائی شده است تا با عنایت به پراکندگی بیشتر از ۸۰۰ مجموعه در سطح کشور، این تشکل در چارچوب یک ساختار ملی فعالیت خودرا آغاز کند.
انتقاد از رویدادهای نمایشی و ضعف دیپلماسی رسانه ای
این فعال زیست بوم خلاق همینطور با انتقاد از نگاههای سطحی و نمایشی حاکم بر برخی سیاستگذاری ها، اشاره کرد: متاسفانه تجربیات نادرست اقتصاد دیجیتال در صنایع خلاق نیز درحال تکرار است و بخش عمده ای از برنامه ها به پوسته ای ظاهری، کارنامه سازی و جابه جایی مقطعی منابع مالی تبدیل گشته است، در حالیکه نظام مسایل اصلی شامل نحوه توزیع تسهیلات و وام ها، نبود شفافیت مالی و قوانین بازدارنده به حاشیه رانده شده اند.
وی غفلت از ظرفیتهای رسانه ای را چالشی جدی خواند و تاکید کرد که نبود اهرم های رسانه ای فراگیر سبب شده صدای کنشگران این بخش و مطالبات حقیقی آنان به گوش افکار عمومی و حاکمیت نرسد.
نقشه راه آینده؛ از لابی های قانونی تا راه اندازی شبکه نوجوانان خلاق
صالحی، اولویت های راهبردی شبکه را برشمرد و بر ضرورت استفاده از ظرفیتهای نسل جدید تحت عنوان «شبکه نوجوانان خلاق» برای آینده سازی این اکوسیستم تاکید کرد.
سجاد صالحی نیز در این دورهمی شبکه زیست بوم خلاق (CEN) با انتقاد از نگاههای مقطعی و سلیقه ای نهادهای حاکمیتی در برابر صنایع خلاق، تأسیس انجمن صنفی مستقل را تنها مسیر رسیدن به پایداری و استقلالِ اکوسیستمِ کارفرمایی در این عرصه دانست.
صالحی ضمن اشاره به ورود نهادهای مختلف دولتی به عرصه تشکل سازی، اشاره کرد: با تغییر مسئولان در دستگاههای دولتی، سیاستها و اولویت های حمایتی نیز گرفتار دگرگونی می شوند؛ نگاهی که صرفا بر مبنای سلیقه یا سیاستهای کوتاه مدت بنا شده و به هیچ عنوان برای زیست بوم خلاق «مانا» و «پایدار» نیست.
وی تاکید کرد که انجمن صنفی به علت برخورداری از ساختار قانونی، از استقلالِ موردنیاز برای ممانعت از تمرکزِ سلیقه ایِ قدرت برخوردار می باشد.
این فعال حوزه زیست بوم خلاق در بخش دیگری از سخنان خود به پروسه پیگیری تأسیس انجمن صنفی اشاره نمود و اظهار داشت: در تعامل با وزارت کار، با فقدان ادبیاتِ تعریف شده برای «صنایع خلاق» و شباهتِ ناصوابِ آن با «شرکت های دانش بنیان» مواجه بودیم. با این وجود، با ایجاد ادبیاتِ تخصصی در این عرصه، حالا پروسه ارزیابی گواهی ها در حال انجام می باشد و تلاش داریم با مدل سازی دقیق، تعارض منافع با سایر انجمن های صنفی را رفع کرده و قدمهای نهائی را برای تأسیس و عضوگیری برداریم.
صالحی با انتقاد از ناکارآمدی مفادِ پراکنده در برنامه های توسعه، خاطرنشان کرد: مطالبه جدی ما ایجاد قانونی جامع و مستقل مشابه «قانون جهش تولید دانش بنیان» است.
درخواست تدوین یک «قانون مادر» برای صنایع خلاق در مجلس
وی اضافه کرد: مفاد موجود در برنامه هفتم توسعه، کفایت موردنیاز برای رسمیت بخشی به صنایع خلاق و پیگیری مطالبات قانونی را ندارد. به همین دلیل از جامعه نخبگانی و نمایندگان مجلس درخواست داریم با استفاده از اسناد پژوهشیِ معتبر، تدوین یک «قانون مادر» برای صنایع خلاق را به مساله اصلیِ مجلس تبدیل کنند.
هشدار نسبت به «نمایش گرایی» و پوسته ظاهریِ زیست بوم
وی در نقدِ جریان های موجود در اکوسیستمِ صنایع خلاق و اقتصاد دیجیتال، ضمن اشاره به اکران مستند «لات» اظهار داشت: متاسفانه در صنایع خلاق نیز با روندی مشابهِ سایر اکوسیستم ها مواجهیم که جز یک «پوسته ظاهری» چیزی برای عرضه ندارد.
صالحی با تصریح این که خیلی از رویدادهای فعلی صرفا «شوآف» (نمایشی) هستند، اضافه کرد: این اقدامات بعد از مدتی از تب و تاب می افتد و خروجیِ ملموسی جز جابجایی بودجه و ایجاد رزومه برای برخی مجموعه ها ندارد؛ روندی که ستادهای متولی نیز در خیلی از موارد حاضر به پذیرشِ مسئولیتِ آن نیستند.
سند فناوری نرم سندی بیش از اندازه جامع و غیرقابل اجرا است
این فعال زیست بوم خلاق ضمن اشاره به سند فناوری نرم، آنرا سندی بیش از اندازه جامع و غیرقابل اجرا خواند و اظهار داشت: این سند نه فقط گره گشا نبوده، بلکه در عمل به مانعی برای حرکتِ ستاد فناوری های نرم تبدیل گشته است. وی پیشنهاد کرد که در دورهمی های آتی، با حضور کارشناسان پژوهشگاه مجلس، اسنادِ در دست تدوین مورد نقدِ تخصصی فعالانِ این حوزه قرار گیرد تا از تکرار تجربه های ناکام گذشته جلوگیری شود.
صالحی در پایان، فقدان رسانه قوی و با نفوذ را یکی از چالش های بنیادین صنایع خلاق برشمرد و تاکید کرد: تا وقتی که نتوانیم ادبیاتِ اختصاصیِ خودرا به گوشِ بدنه حاکمیت، کاربران و نخبگان برسانیم، مطالبات ما نادیده گرفته خواهد شد؛ چونکه صنایع خلاق هم اکنون فاقدِ تریبون و صدای واحدِ رساست.
در ادامه نشست نهال برومند، مدیر شرکت بازی سازی «راز دانش»، با نقد نگاههای کنونی و چالش های ساختاری، نسبت به گسست میان بخش خصوصی و نهادهای دولتی و صدمه های ناشی از سیاستهای اینترنتی گوشزد نمود.
پتانسیل بالای سودآوری در صنعت بازی و انیمیشن
برومند ضمن اشاره به پتانسیلهای بالای متخصصان ایرانی در حوزه های بازی سازی و پویانمایی، گفت: این صنایع با وجود استقلال از مکان و بهره مندی از جوامع قدرتمند بین المللی، کیفیت تولیدی در سطح جهانی دارند.
وی با مثال زدن از بازیهای ایرانی که در پروژه های بزرگ هالیوودی نقش آفرینی کرده اند، خاطرنشان کرد: سودآوری در این عرصه بسیار چشم گیر است؛ بطوریکه برخی پروژه ها از همان روزهای نخست انتشار، هزینه های تولید خودرا بازگردانده و به نقطه سربه سر رسیده اند.
وی اضافه کرد: حاشیه سود در این صنعت می تواند از ۱۰۰ تا ۱۰۰۰ درصد متغیر باشد، اما متاسفانه این جذابیت های مالی هنوز برای سرمایه گذاران سنتی که به دنبال مدلهای کلاسیک نظیر نفت و گاز هستند، ملموس نشده است.
گسست بخش خصوصی از دولت و بحران تورم دستمزدها
مدیر شرکت بازی سازی «راز دانش» در بخش دیگری از سخنان خود، به چالش جدی «گسست میان بخش خصوصی و دولتی» پرداخت و اظهار داشت: جریان های مالی در این دو بخش کاملا از هم جدا شده اند.
وی با انتقاد از شیوه تزریق بودجه های دولتی به پروژه های خلاق، گفت: ورود پول های دولتی به برخی پروژه ها سبب ایجاد تورم کاذب در بازار کار شده است.
به گفته وی، وقتی یک نهاد دولتی به یک هنرمند یا متخصص مبالغ بسیار بالایی پرداخت می کند، شرکت های بخش خصوصی که با بودجه محدودتری فعالیت می نمایند، توان رقابت برای جذب نیروهای متخصص را از دست می دهند و این امر مانع از ایجاد یک بازار کار سالم و مبتنی بر اقتصاد حقیقی می شود.
برومند همینطور از بی اعتمادی عمیق کنشگران این حوزه به ساختارهای دولتی گفت و اضافه کرد: حتی وقتی تلاش می نماییم با تشکیل شتاب دهنده ها و برندهای تخصصی، اکوسیستم را بسمت رشد سوق دهیم، به علت پیشینه و نگرش منفی نسبت به نهادهای دولتی، خیلی از استارتاپ ها و متخصصان از همکاری یا حضور در جلسات با بخش دولتی خودداری می کنند که این مساله مانع بزرگی برای هم افزایی است.
آسیب های شدید سیاستهای اینترنتی و ضررهای میلیاردی
این فعال زیست بوم خلاق در بخش پایانی سخنان خود، به دستاوردهای مخرب محدودیت های اینترنتی و سیاستهای مربوط به صیانت اشاره نمود و اظهار داشت که این مساله صدمه های جبران ناپذیری به صادرات محصولات خلاق وارد کرده است.
وی با اعلان اینکه خیلی از شرکت ها در دوران محدودیت های اینترنتی گرفتار ضررهای میلیاردی شده اند، خاطرنشان کرد: خیلی از پروژه ها و قراردادهای بین المللی ما که بر پایه هویت های ایرانی بنا شده بودند، به علت محدودیت های ناگهانی در دسترسی به شبکه های جهانی، با چالش های جدی رو به رو شدند و در بعضی موارد، این محدودیت ها منتج به از دست رفتن قراردادهای کلیدی با شرکای خارجی شد.
برومند در نهایت خواهان تغییر رویکرد دولت شد و تاکید کرد: اگر دولت توانایی پشتیبانی از صادرات محصولات خلاق را ندارد، بهتر است از تزریق بودجه به پروژه هایی که خروجی صادراتی ندارند خودداری کند و بجای دخالت در جریان های مالی، بر رفع موانع ارتباطی و زیرساختی تمرکز کند.
منبع: php-jquery.ir