آیا آنگونه که معاون مرکز ملی فضای مجازی می گوید منتقدان فیلترینگ عقب مانده هستند یا خودش از مرحله پرت است؟
پی اچ پی و جی کوئری: اظهارنظر روز گذشته «امین الله داد» معاون مرکز ملی فضای مجازی در رابطه با منتقدان فیلترینگ، بار دیگر بحث کار آمدی سیاست محدودسازی پلت فرم های خارجی را مورد توجه قرار داد.
به گزارش پی اچ پی و جی کوئری به نقل از خبر آنلاین به نقل از روزنامه خراسان وی در واکنشی طعنه آمیز به مبحث اینستاگرام و انتقادها از فیلترینگ، با اشاره به شکایت اخیر ۲۹ ایالت آمریکا ضد شرکت متا نوشت: «۲۹ ایالت آمریکا ضد متا بابت اثر الگوریتم های اعتیادآور اینستاگرام بر نوجوانان شکایت کرده اند. مبلغ غرامت درخواستی ۱.۴ تریلیون دلار است. این جا هم یک عده مسئول زحمتکش، مدام دغدغه دسترسی ساده تر زاکربرگ به مغز نوجوان ایرانی را دارند؛ «عقب ماندگی» گاهی خیلی شیک و اتوکشیده است.» به زبان ساده، آقای معاون مرکز ملی فضای مجازی به منتقدان فیلترینگ گفته، شما عقب مانده اید، بااینکه شیک و اتوکشیده هستید.
اظهارنظر معاون مرکز ملی فضای مجازی بااینکه با لحن طعنه آمیز طرح شده، اما بار دیگر یک پرسش قدیمی را به میان آورده که آیا میتوان به سبب وجود لطمه در یک پلت فرم که در واقع وجود لطمه درست هم است، اصل دسترسی عمومی به آنرا محدود کرد؟ یا باید بجای حذف کامل، سراغ تنظیم گری دقیق تر، آموزش، نظارت و مسئولیت پذیری پلت فرم ها رفت؟
آسیب هست اما...
تردیدی نیست که فضای مجازی و شبکه هایی مانند اینستاگرام با لطمه هایی همراه اند. اعتیاد رسانه ای، اتلاف وقت، وابستگی شدید به موبایل، مقایسه گری افراطی، انتشار اخبار جعلی و مواجهه نوجوانان با محتوای نامناسب، همچون نگرانی های جدی در رابطه با این بسترهاست. با این وجود، همین پلت فرم ها برای هزاران نفر در کشور به ابزار کار، فروش، تبلیغ، آموزش، ارتباط با مشتری و کسب درآمد تبدیل گشته اند. برای خیلی از کسب وکارهای خرد، اینستاگرام فقط یک شبکه اجتماعی نیست؛ یک ویترین اقتصادی و حتی منبع اصلی معیشت است.
از این منظر، منتقدان فیلترینگ می گویند نمی توان به خاطر یک آسیب، کل پلت فرم بین المللی را از دسترس خارج کرد. مساله اصلی این است که سیاست گذار باید بین لطمه های حقیقی فضای مجازی و حق دسترسی کاربران به ابزارهای ارتباطی و اقتصادی، توازن برقرار کند؛ نه اینکه با راهکار سلبی صورت مساله را پاک کند که البته با جولان فیلترشکن ها به صورت کامل پاک نمی گردد.
امنیت سایبری در خطر
بررسی نتایج فیلترینگ فقط به مساله دسترسی محدود نمی شود و ابعاد امنیتی هم یافته است. معاون وزیر ارتباطات و فناوری اطلاعات تیرماه گذشته اعلام نموده بود که ۶۷.۷ درصد مردم از فیلترشکن مجانی استفاده می نمایند. او همین طور گفته: «اغلب کاربرانی که از فیلترشکن مجانی استفاده می نمایند، در ارتباط با ایرانسل است و میزان تهاجمات سایبری از اپراتوری که فیلترشکن مجانی بیشتری دارد، نسبت به اپراتور دیگر بیشتر است.»
این اظهارنظر از حقیقت مهمی پرده برمی دارد؛ استفاده گسترده از فیلترشکن ها، علاوه بر تحمیل هزینه و اختلال به کاربران، می تواند یک مساله امنیت سایبری هم ایجاد نماید. خیلی از فیلترشکن های رایگان، بدون شفافیت در رابطه با مالک، محل ذخیره داده ها، سطح دسترسی و شیوه فعالیت، روی گوشی کاربران نصب می شوند و امکان دارد خود به تهدیدی جدی برای اطلاعات شخصی، داده های رفتاری و امنیت دستگاه تبدیل شوند. به بیان دیگر، سیاستی که قرار بود دسترسی را محدود کند، در عمل میلیونها کاربر را بسمت ابزارهایی سوق داده که کنترل امنیتی آنها را تسهیل کرده است.
روایت یک سیاست ناموفق
از طرف دیگر، تجربه سالیان اخیر نشان داده که فیلترینگ، هدف اصلی خویش را محقق نکرده است. طبق نظرسنجی انجام شده در بازه زمانی ۲۵ تا ۳۱ خردادماه ۱۴۰۵ که به پیشنهاد وزارت ارتباطات و فناوری اطلاعات و با همکاری مرکز افکارسنجی دانشجویان ایران (ایسپا) انجام شد، ۷۴ درصد پاسخ گویان اعلام نمودند که از فیلترشکن استفاده می نمایند. این آمار نشان میدهد بخش بزرگی از کاربران همچنان به پلت فرم های فیلترشده دسترسی دارند، اما نه از مسیرهای رسمی و شفاف؛ بلکه از راه هایی که خود به ایجاد بازار زیرزمینی چند ده میلیاردی برای مافیای فیلترینگ، افزایش هزینه، کاهش امنیت و نرمال سازی دور زدن قانون منجر گردیده است. اظهارنظر عارف، معاون اول رییس جمهور، در ۲۶ مرداد در ادامه مواضع قبلی دولت، همین است که «فیلترینگ گسترده نتیجه عکس داده» و این، بازتاب همان نگاه انتقادی است که دولت از ابتدا به این سیاست داشته؛ فیلتر نه فقط مشکلی را حل نکرده، بلکه با گسترش استفاده از ایشان پی ان، اهدافش را نقش بر آب کرده است.
یک نگرانی بزرگ
یکی از پیامدها و نگرانی های مهم این وضعیت، دسترسی ساده تر نوجوانان به فیلترشکن هاست. ابزاری که با هدف عبور از فیلترینگ نصب می شود، به طور معمول امکان دسترسی به طیف وسیعی از محتوا را هم فراهم می کند؛ محتوایی که امکان دارد غیراخلاقی، خشونت آمیز، مجرمانه یا نامناسب برای سن کاربران باشد. بنابراین، منتقدان می گویند فیلترینگ در شکل فعلی نه فقط از لطمه ها نکاسته، بلکه در مواردی مسیر ورود کاربران، بخصوص نوجوانان، به فضای کنترل نشده تر را هموارتر کرده است.
ماجرای شکایت از مالک اینستاگرام
مبحث شکایت ۲۹ ایالت آمریکا ضد متا (مالک اینستاگرام) هم از یک زاویه قابل توجه است. طبق گزارش خبرگزاری رویترز، دادستان های کل این ایالت ها، متا را متهم کرده اند که با طراحی خصوصیت هایی مانند پیمایش بی پایان، اعلان های مداوم و الگوریتم های درگیرکننده، نوجوانان را به استفاده طولانی مدت از اینستاگرام و دیگر محصولات خود ترغیب کرده است. در این پرونده، رقم ۱.۴ تریلیون دلار بعنوان سقف مطالبه جریمه ها و خسارت های قانونی مطرح گردیده است. شکایت همینطور به موضوع هایی مانند صیانت از کودکان، جمع آوری داده های کاربران کم سن وسال و ادعای گمراه کردن افکار عمومی در رابطه با خطرات این پلت فرم ها مربوط می شود. در عین حال، تفاوت مهمی میان این پرونده و سیاست فیلترینگ در ایران وجود دارد. در آمریکا، برخورد قضایی با متا در قالب حقوقی و برای پاسخ گو کردن شرکت متهم دنبال می شود؛ اما در ایران، راهکار غالب طی سالیان اخیر بیشتر بسمت پاک کردن صورت مساله رفته است، نه اصلاح سازوکارها، نه آموزش سواد رسانه ای، نه تنظیم گری شفاف و نه مسئولیت پذیر کردن پلت فرم ها.
پرسش اصلی چیست؟
مساله امروز این نیست که فضای مجازی لطمه دارد یا نه؛ بلکه پرسش اصلی این است که آیا فیلترینگ گسترده توانسته است این لطمه ها را کاهش دهد؟ وقتی بخش بزرگی از کاربران، بر اساس نظرسنجی های رسمی، همچنان از فیلترشکن استفاده می نمایند و وقتی این روند خود به تهدیدهای تازه امنیتی و محتوایی دامن می زند، بازبینی جدی در سیاستهای فعلی اجتناب ناپذیر به نظر می آید.
بالاخره، جدال بر سر فیلترینگ فقط یک مناقشه فنی نیست؛ نزاعی بر سر نوع حکمرانی، شیوه صیانت از نوجوانان و نسبت میان محدودسازی و مسئولیت پذیری است. تجربه موجود نشان میدهد که فیلترینگِ گسترده، به تنهایی نتوانسته است دسترسی را کنترل کند و لطمه ها را از بین ببرد؛ بلکه در عمل، به گسترش فیلترشکن ها، رشد هزینه کاربران و پیچیده تر شدن مساله انجامیده است. 23302
این مطلب را می پسندید؟
(1)
(0)
تازه ترین مطالب مرتبط
نظرات بینندگان در مورد این مطلب